تصمیم گیری

آیا می دانید که شما چگونه تصمیم می گیرید؟

همانطور که تلاش می کنید تا بر ترس هایتان غلبه کرده و دائما منطقه ی امن خود را گسترش دهید، در این مسیر به دو راهی یا شاید بهتر باشد بگوییم یک چند راهی می رسید که با ید تصمیم گیری های سختی را انجام دهید.این تصمیمات نهایتا تعیین می کنند که پا در چه راهی جهت ادامه مسیر بسمت اهداف خود بردارید.

یک تصمیم اشتباه که بر اساس یک برآورد و تخمین اشتباه صورت بگیرد براحتی شخص را از مسیر اصلی خارج می کند و به بیراهه می کشاند.بنابراین قبل از هر تصمیم گیری باید که بدقت انتخاب های پیش رو را ارزیابی کرده و سپس انتخاب و تصمیم نهایی بعمل آورده شود.هر چند باید گفت که در برخی موارد انتخاب بهترین گزینه بسیار پیچیده است.

تصمیم گیری منطقی

هر انتخابی که صورت بگیرد عواقبی در پی خواهد داشت، حتی اگر تصمیمی گرفته نشود نیز پیامدهای خاص خود را بهمراه می آورد.بعلاوه، تصمیمی که امروز گرفته می شود، عاملی است برای زنجیره ای از اتفاقات و عواقب آنها.درست مثل دومینو. اولین قطعه روی دومین قطعه تاثیر می گذارد و دومین قطعه روی سومین قطعه و همینطور الی آخر.اولین قطعه بطور مستقیم روی آخرین قطعه تاثیری ندارد اما بطور غیر مستقیم باعث اثر گذاری روی آن می شود.این موضوع بسیار شبیه اثر پروانه ای است.بال زدن یک پروانه در نقطه ای ازجهان باعث ایجاد تغییرات آب و هوا در گوشه ای دیگر از جهان می شود .این موضوع دقیقا در مورد تصمیم گیرهای ما مصداق دارد. چه تصمیمات بزرگ و چه تصمیمات کوچک و حتی غیر مهم ، هر یک اثرات مستقیم و غیر مستقیمی در هر مرحله از زندگی ما دارند.اثرات تصمیمات بزرگ و کلان معمولا بلافاصله خود را نشان می دهند. تصمیمات کوچک اثراتی دارند که به کندی ظاهر میشوند و در بسیاری از موارد نادیده گرفته می گردند.اما فقط به این دلیل که دیده نمی شوند یا خیلی ملموس نیستند دلیل بر این نیست که وجود ندارند. در حقیقت،تصمیم هایی که مکررا و در طول زندگی اتخاذ می شوند بیشترین تاثیر و قدرت را در زندگی دارند. اینها تصمیم هایی هستند که سبب ساختن یا شکستن شما می شوند چرا که اینها تصمیماتی هستند که عادتهای شما را شکل می دهند، عادتهایی که هر روز درگیر آنها هستید.بنابراین همیشه باید پیامدهای کوتاه مدت و بلند مدت ناشی از تصمیم گیری ها را با هم مد نظر قرار داد. هرچند که تصمیم گیری همیشه هم آسان و سر راست نیست  چرا که هر کس مجموعه ای از معیارها دارد که اساس انتخاب ها و تصمیم گیری های نهایی اوست.ولی باید توجه داشت که کیفیت ادامه زندگی و مسیری که انتخاب می شود ، بسته به انتخابهایی است که در هر مرحله از زندگی انجام داده می شوند. هر تصمیمی ارزش کوتاه مدت یا بلند مدت دارد، می تواند فایده بخش باشد یا ضرر  برساند،می تواند مشکلات را تشدید کند یا مشکلات را کاهشش دهد، می تواند فرصت آفرینی کند یا فرصت ها را نابود کند و … .با علم به این معیارها یا هر معیار دیگری و از منظر نگرش و دیدگاه هایی که داریم یا نداریم، کلیه ی انتخاب ها ارزیابی و ارزش گذاری شوند و نهایتا تصمیم مشخصی گرفته شود.

تصمیم گیری حسی یا دلی

افرادی نیز هستند که فقط روش احساسات شهودی و غریزی را برای تصمیم گیری عاقلانه می دانند و نه روش دیگری را. بنظر می رسد که جایی نیز می توان  برای این روش می توان در نطر گرفت ، درست جایی که روش های اصولی و منطقی به تصمیم نهایی منتج نشوند.  همیشه برای تصمیم گیری نوعی کشمکش درونی میان عقل و منطق از یک طرف و احساسات و دل از طرف دیگر وجود دارد. وقتی بر اساس منطق و خرد اقدام به تصمیم گیری شود یعنی آن تصمیم بر اساس حقایق ثابت، ادله و نشانه ها، شواهد و روندها اخذ می شود. از طرف دیگر ، وقتی دلی تصمیم گیری می شود یعنی براساس احساسات و غریزه و فراست تصمیم اخذ می گردد. مشکل تصمیم گیری های دلی اینست که ممکن است احساسات شخص، او را گمراه کند.

مکتوب کردن پروسه تصمیم گیری

در طول زندگی فراز و نشیب های زیادی را تجربه می کنیم. گاهی در اوج هستیم و گاهی در قعر. یک روز در مرکز توجهات قرار داریم و هفته ی بعد فراموش می شویم. و عموما بطور طبیعی این روال همیشگی را در کل دوران حیات تجربه می کنیم. ولی این حالت بهینه ترین حالت نیست وقتی که پای تصمیم گیری موثر به میان می آید. وقتی در اوج هستیم به نظر همه چیز درست و مرتب و عالی می رسد اما وقتی در حضیض هستیم  تاثیرات منفی بر ما چیره می شوند و کوچکترین مسئله و مشکل مثل یک کوه بزرگ سد راه همه چیز می شود و انگار  که هیچ چیز سر جایش نیست. همین نگرش لحظه به لحظه بر احساسات انسان تاثیر می گذارد و تصمیماتی که صرفا براساس دل و قلب انجام می شوند ، می توانند شخص را به بیراهه بکشانند.به اعتقاد من ، الویت نخست با تصمیمات عقلایی است.جایی که مبنای کار متغیرها و فاکتورهای مختلف حضور دارند و  پس از آن است که بنابر مقتضیات احساسات نیز می توانند دخیل شوند.

هدف از الگوی درخت تصمیم گیری این است که کمک کند تا پیامدها و عواقب احتمالی ناشی از هر تصمیم گیری مشخص و مکتوب شود. با این روش می توانید جهت رسیدن به اهداف خود آگاهانه تر و موثرتر حرکت نمایید.

دستورالعمل استفاده از الگوی درخت تصمیم گیری

برای شروع یکی از مواردی که ذهنتان را به خودش مشغول کرده و پاسخ بله یا خیر دارد را انتخاب نمایید.

درباره ی اینکه این تصمیم درباره ی چیست و چه معنایی برایتان دارد فکر کنید .و در قسمت مرکزی این الگو شروع به کشیدن تصویرهای مختلف مرتبط با تصمیم کنید.(نگران نباشید اصلا مهم نیست که نقاشی شما ضعیف است، همین که خودتان متوجه منظورتان از خط خطی هایتان بشوید فعلا کفایت می کند!)

بعد از تکمیل قسمت مرکزی، نوبت به بررسی و تعیین عواقب ناشی از اخذ تصمیم یا همان “بله”و پیامدهای ناشی از عدم اتخاذ تصمیم یا همان “خیر”کنید.

عواقب “خیر” گفتن به یک تصمیم

درتصمیم گیری

در قسمت “خیر” این الگو چهار شاخه منشعب شده اند که در انتهای هریک یک بخش ابری شکل وجود دارد. عواقب احتمالی ناشی از “خیر” گفتن را در اینجا بکشید و بنویسید. برای راحتتر شدن این سوالات را از خود بپرسید:

اگر تصمیم من برای این موضوع “خیر” باشد چه عواقبی خواهد داشت؟

اگر تصمیم من برای این موضوع “خیر” باشد چه چیزهایی را از دست می دهم؟

اگر تصمیم من برای این موضوع “خیر” باشد چه اثرات منفی برای من خواهد داشت؟

اگر تصمیم من برای این موضوع “خیر” باشد چه نتایج مثبتی برای من خواهد داشت؟

عواقب “بله” گفتن به یک تصمیم

درتصمیم گیری

در قسمت راست الگو در چهار بخش ابری شکل عواقب پاسخ مثبت به تصمیم را بکشید و بنویسید. این سوالات را از خودتان بپرسید:

اگر تصمیم من برای این موضوع “بله” باشد چه عواقبی خواهد داشت؟

اگر تصمیم من برای این موضوع “بله” باشد چه دستاوردهایی برایم خواهد داشت؟

اگر تصمیم من برای این موضوع “بله” باشد چه چیزهایی را از دست خواهم داد؟

اگر تصمیم من برای این موضوع “بله” باشد چه اثرات منفی برایم خواهد داشت؟

برای هر تصمیمی که گرفته می شود یا نمی شود قطعا عواقبی وجو دارد. برخی مواقع پیامدها مثبت ، برخی مواقع منفی و برخی مواقع خنثی هستند.مشخص کردن اینها اهمیت فوق العاده ای دارد چون باید بطور شفاف و واضح ببینید که روی میز چه مواردی دارید.  یا باید کاری را انجام داد یا باید کاری را انجام نداد. نمی شود که هر دو را همزمان انجام داد.با بدست آوردن چیزی باید چیز دیگری را از دست داد.یا به اصطلاح هزینه اش را پرداخت کرد.

با مشاهده و بررسی همه ی احتمالات می توان تاثیر هر یک را بر آینده ی خود دید و با این کار کل ماجرا با جزییات مهم برایتان آشکار می شود و این کلید بهینه سازی پروسه ی تصمیم گیری می باشد. دقت کنید که هر پیامدی باعث پیامد دیگر می شود و الی آخر درست مثل دومینو. در اینجا فقط سطح اول از پیامدها لحاظ شده است ولی شما می توانید به آن سطوح دیگری متناسب با شرایط خودتان اضافه نمایید.

نکاتی برای بعد از شروع استفاده از دستورالعملدرتصمیم گیری

این الگوی تصمیم گیری را در مورد تصمیمات مختلف بخصوص تصمیمات مهم و بزرگ در بازه های زمانی پی در پی استفاده نمایید. در مورد تصمیماتی که اثرات آنها بلافاصله یا با فاصله ی کوتاهی در زندگی مشخص می شوند. چنانچه پس از تکمیل درخت تصمیم گیری هنوز قادر به انتخاب مسیر نشدید، پیشنهاد می شود که آن را جایی که در معرض دیدتان باشد قرار دهید(مثلا روی دیوار نصب کنید یا روی میز کار) تا مکررا آنها را مشاهده و بررسی مجدد کنید. دیدن این الگوی نوشته شده کمک می کند که پله پله دیدگاه بهتری نسبت عواقب هر مسیر پیدا کنید، اما در بسیاری موارد تصمیم گیری بسیار سخت خواهد بود که در اینگونه مواقع پیشنهاد می شود که از دیدگاه شخص دیگری استفاده کنید. به این صورت که الگوی تصمیم گیری خودتان را به او نشان و هر مورد را توضیح دهید سپس، نقطه نظرات و پیشنهادات او را جویا شوید. این روش ممکن است بعنوان یک کاتالیست عمل کند و شفافیت بیشتری برای شما ایجاد کند. اما اگر باز هم قادر به انتخاب نبودید به سراغ گزینه ی آخر یعنی اعتماد به قلب خود بروید. شما کارتان را انجام داده اید یعنی تا اینجا به روال عقلایی و منطقی موضوع را پیگیری نموده اید که باعث می شود احساسات و قلبتان بهتر شما را هدایت کنند.

چنانچه این مطلب برای شما مفید و ارزشمند واقع شده است، می توانید برای تهیه نقشه ذهنی مصور مربوطه از طریق دکمه زیر اقدام فرمایید.مسلما اگر موارد ذکر شده را به دقت مطالعه، درک و عمل نمایید،این نقشه، مرجع بسیار ارزشمند و موثری خواهد بود.